پنجشنبه12شهريور1405
18:29
26
آیتالله علمالهدی در همایش ملی یاوران وقف تأکید کرد
ضرورت احیای موقوفات حوزههای علمیه خراسان برای تقویت بنیه فرهنگی و علمی حوزه
آیتالله سیداحمد علمالهدی، نماینده ولیفقیه در خراسان رضوی، در همایش ملی یاوران وقف، با تشریح جایگاه وقف در فرهنگ اسلامی و ایرانی، این سنت حسنه را از مهمترین عوامل فرهنگسازی، حفظ هویت دینی و اجتماعی و ایجاد پشتوانهای ماندگار برای امور خیر دانست و بر ضرورت احیای موقوفات حوزههای علمیه خراسان و بهرهگیری از ظرفیت این موقوفات در راستای نیت واقفان تأکید کرد.
آیتالله سیداحمد علمالهدی، نماینده ولیفقیه در خراسان رضوی، در همایش ملی یاوران وقف، با تشریح جایگاه وقف در فرهنگ اسلامی و ایرانی، این سنت حسنه را از مهمترین عوامل فرهنگسازی، حفظ هویت دینی و اجتماعی و ایجاد پشتوانهای ماندگار برای امور خیر دانست و بر ضرورت احیای موقوفات حوزههای علمیه خراسان و بهرهگیری از ظرفیت این موقوفات در راستای نیت واقفان تأکید کرد.
به گزارش روابطعمومی ادارهکل اوقاف و امور خیریه خراسان رضوی، آیتالله سیداحمد علمالهدی در این همایش با اشاره به تعریف فقهی وقف اظهار کرد: وقف در حقیقت یک اصطلاح فقهی است و در میان تعاریفی که فقها بیان کردهاند، «تحبیس الاصل و تسبیل المنفعه» از تعاریف برجسته وقف به شمار میرود؛ به این معنا که اصل مال حبس شود و منفعت آن در مسیر مشخص و خیرخواهانه قرار گیرد.
وی افزود: موقوفه باید قابلیت انتفاع داشته باشد و انتفاع نیز عنوانی عام است و انواع بهرهمندی از یک ملک یا بنا را شامل میشود؛ بنابراین مسجد، حسینیه، مدرسه، زمین زراعی، باغ، مغازه و دیگر املاک میتوانند با توجه به قابلیت و نیت واقف، موضوع وقف قرار گیرند.
نماینده ولیفقیه در خراسان رضوی با اشاره به سابقه تاریخی وقف در ایران گفت: اگرچه وقف یکی از مفاهیم مورد تأکید اسلام است و در آموزههای دینی سفارشهای فراوانی نسبت به آن وجود دارد، اما اصل این فرهنگ در ایران به پیش از اسلام نیز بازمیگردد. وی با اشاره به روایتی از امام صادق(ع) درباره وقف مجوس بر آتشکده افزود: از این روایت میتوان دریافت که فرهنگ وقف پیش از اسلام نیز در جامعه ایرانی وجود داشته و مردم اموال خود را از جریان عادی معاملات خارج میکردند تا منافع آن در یک مسیر مشخص مورد استفاده قرار گیرد؛ اسلام نیز این سنت را با احکام و ضوابط خود تقویت و در مسیر خیر، عبادت و خدمت به جامعه توسعه داده است.
وقف، عاملی برای انتقال فرهنگ از نسلی به نسل دیگر
آیتالله علمالهدی نخستین ویژگی مهم وقف را فرهنگسازی عنوان کرد و گفت: هر نسلی در فرهنگ خود دارای نقاط مثبت اخلاقی، رفتاری و روحی است و انتقال این نقاط مثبت به نسلهای بعد موجب استمرار و استحکام فرهنگ صحیح و سالم در جامعه میشود. بخش قابل توجهی از ارزشهای فرهنگی که امروز در اختیار ما قرار دارد، حاصل انتقال میراث مثبت نسلهای گذشته است و وقف یکی از مهمترین ابزارهایی است که این ارزشها را از یک نسل به نسل دیگر منتقل میکند.
وی افزود: وقتی یک موقوفه از دهها نسل گذشته به امروز رسیده و برای مثال مدرسهای علمیه بر اساس وقفنامهای با هدف گسترش علم، دانش، عبادت و خیرات ایجاد شده است، در واقع یک مجموعه ارزشمند فرهنگی از گذشته به نسل امروز منتقل شده است. چنین موقوفهای فقط یک ملک یا ساختمان نیست، بلکه حامل نیت، اندیشه و ارزشهای واقف است و میتواند همان ارزشها را در طول نسلها زنده نگه دارد.
نماینده ولیفقیه در خراسان رضوی با تأکید بر نقش سازمان اوقاف در این زمینه اظهار کرد: هر اندازه بتوانیم اوقاف را توسعه دهیم و فرهنگ وقف را با توجه به نیت واقفان ترویج کنیم، در حقیقت در مسیر توسعه فرهنگی جامعه گام برداشتهایم. از این منظر، یکی از رسالتهای مهم نهاد وقف، فرهنگسازی، توسعه فرهنگ دینی و انتقال ارزشهای مثبت فرهنگی از نسلهای گذشته به نسلهای آینده است.
وقف؛ پشتوانهای برای حفظ هویت جامعه
آیتالله علمالهدی دومین ویژگی وقف را ایجاد پشتوانه اقتصادی برای خیرات و مبرات دانست و گفت: شرایط اجتماعی، سیاسی و فرهنگی جوامع در طول زمان دچار تغییر و تحول میشود و گاهی این تحولات میتواند موجب کمرنگ شدن برخی ارزشها و فعالیتهای مثبت شود. در چنین شرایطی، وقف میتواند از انزوای خیرات و فعالیتهای ارزشمند جلوگیری کرده و مبانی اخلاقی و ارزشی جامعه را از نسلی به نسل دیگر منتقل کند.
وی با اشاره به تحولات اجتماعی و گسترش ارتباطات در جهان امروز افزود: ارتباطات گستردهای که در دنیای امروز شکل گرفته، در درجه نخست مرزهای فرهنگی را تحت تأثیر قرار میدهد. اگر فرهنگ یک جامعه اصیل، عمیق و ریشهدار نباشد، این ارتباطات میتواند هویت فرهنگی آن جامعه را دچار تغییر کند. در چنین شرایطی، وقف یکی از ظرفیتهایی است که میتواند به حفظ هویت فرهنگی و دینی جامعه کمک کند و ارزشهای ریشهدار آن را در برابر تحولات اجتماعی و فرهنگی حفظ کند.
نماینده ولیفقیه در خراسان رضوی خاطرنشان کرد: وقف با حفظ ارزشهای فرهنگی و دینی، اجازه نمیدهد آثار مثبت و مبانی ارزشی یک جامعه در اثر تغییر شرایط، جنگها، تحولات سیاسی، تغییر جریانهای اجتماعی و گسترش ارتباطات از بین برود.
این ظرفیت در شرایط امروز که تحولات با سرعت بیشتری اتفاق میافتد، اهمیت مضاعفی پیدا کرده و ضرورت توجه به توسعه و احیای موقوفات را بیشتر میکند.
وقف؛ سرمایهای ماندگار برای آخرت
آیتالله علمالهدی سومین ویژگی وقف را ذخیرهای ارزشمند برای زندگی ابدی انسان دانست و اظهار کرد: وقف سرمایهای است که منفعت آن میتواند پس از مرگ واقف نیز ادامه داشته باشد. وقتی فردی ملکی یا یک وسیله درآمدزا را وقف میکند، اصل مال حبس میشود اما منفعت آن در مسیر خیر جریان پیدا میکند و تا زمانی که این منفعت ادامه داشته باشد، آثار و ثواب آن نیز برای واقف باقی خواهد ماند.
وی با اشاره به مسجد گوهرشاد ادامه داد: سالهاست در مسجد گوهرشاد نماز اقامه میشود، قرآن تلاوت میشود، دعا و مناجات صورت میگیرد و مردم به عبادت میپردازند. بانی این مسجد، مرحومه گوهرشاد، سالهاست از دنیا رفته است، اما به دلیل باقی ماندن این اثر و استمرار منفعت آن، در ثواب عبادتها و خیراتی که در این مکان انجام میشود، سهیم است. این همان ویژگی ماندگار وقف است که انسان میتواند با آن برای زندگی ابدی خود ذخیرهای ارزشمند فراهم کند.
نماینده ولیفقیه در خراسان رضوی با اشاره به آیات قرآن کریم درباره انفاق در راه خدا گفت: انسان باید به این معامله بزرگ توجه داشته باشد؛ در حالی که وعده الهی برای پاداش کار خیر قطعی است، فرد میتواند بخشی از مال خود را در دنیا در مسیر خیر قرار دهد و آثار و پاداش آن را در جهان آخرت دریافت کند. اگر درآمد یک موقوفه صرف کمک به نیازمندان، درمان بیماران، اطعام گرسنگان، حمایت از یتیمان و دیگر امور خیر شود، واقف در همه این خیرات سهم خواهد داشت و این آثار پس از حیات او نیز ادامه پیدا میکند.
تأکید بر احیای موقوفات حوزههای علمیه خراسان
آیتالله علمالهدی در بخش پایانی سخنان خود با اشاره به ظرفیت موقوفات حوزههای علمیه خراسان گفت: یکی از مسائل مهم حوزه علمیه خراسان از نظر اقتصادی، موقوفاتی است که به حوزههای علمیه اختصاص دارد. با وجود ظرفیت قابل توجه این موقوفات در خراسان، هنوز نتوانستهایم از این ظرفیت در حد مطلوب برای تأمین نیازهای حوزههای علمیه و طلاب استفاده کنیم.
وی افزود: بر اساس مأموریتی که برای استفاده از موقوفات مدارس علمیه و تأمین هزینههای مربوط به طلاب تعیین شده است، انتظار میرود این موقوفات احیا و ظرفیت آنها فعال شود. بخشی از این موقوفات در اختیار متولیان قرار دارد و بخشی نیز در اختیار مستأجران است و ضروری است با بررسی و تدبیر لازم، عواید این موقوفات در چارچوب وقفنامهها و مطابق با نیت واقفان به مصرف برسد.
نماینده ولیفقیه در خراسان رضوی با تأکید بر ضرورت همکاری و همافزایی میان حوزه علمیه و سازمان اوقاف اظهار کرد: امیدواریم با تدبیر و پیگیری مسئولان سازمان اوقاف، موقوفات مرتبط با حوزههای علمیه خراسان احیا شود و ظرفیت آنها در اختیار مدیریت حوزه قرار گیرد تا از این منابع برای پشتیبانی از فعالیتهای علمی، آموزشی و فرهنگی حوزه و تأمین نیازهای طلاب استفاده شود.
آیتالله علمالهدی خاطرنشان کرد: با توجه به محدودیت منابع مالی حوزههای علمیه، احیای موقوفات میتواند نقش مؤثری در تقویت بنیه اقتصادی حوزه داشته باشد و زمینه استفاده بهتر از ظرفیتهایی را فراهم کند که واقفان در نسلهای گذشته برای حمایت از علم، دین و حوزههای علمیه ایجاد کردهاند.
وی در پایان با قدردانی از برگزارکنندگان همایش ملی یاوران وقف و فعالان عرصه وقف، بر ضرورت حفظ، احیا و بهرهوری مناسب از موقوفات تأکید کرد و گفت: استفاده صحیح از موقوفات، علاوه بر عمل به نیت واقفان، میتواند زمینهساز توسعه فرهنگ دینی، حمایت از فعالیتهای علمی و فرهنگی و خدمترسانی بیشتر به جامعه باشد.